“1918-ci ilin Mart faciəsi: Tarixi həqiqətlərin soyqırımı kimi tanınmasının zəruriliyi”

1918-ci ilin martında baş vermiş Mart hadisələri mənim üçün sadəcə tarixi fakt deyil, xalqımızın yaddaşına həkk olunmuş böyük bir faciədir. Xüsusilə Bakı şəhərində və digər bölgələrdə minlərlə günahsız insanın amansızlıqla qətlə yetirilməsi, yaşayış məntəqələrinin dağıdılması, mədəni və dini abidələrin məhv edilməsi bu hadisələrin planlı və məqsədli xarakter daşıdığını açıq şəkildə göstərir. Mən hesab edirəm ki, bu hadisələr yalnız və yalnız mülki əhaliyə qarşı törədilmiş soyqırımı kimi qiymətləndirilməlidir.
Hadisələrin mahiyyətinə diqqət yetirdikdə aydın olur ki, qırğınların əsas hədəfi hərbi qüvvələr deyil, məhz dinc əhali olmuşdur. Qadınların, uşaqların və yaşlı insanların xüsusi qəddarlıqla öldürülməsi, insanların yalnız milli mənsubiyyətinə görə məhv edilməsi bu hadisələrin soyqırımı anlayışına tam uyğun gəldiyini sübut edir. Mənim fikrimcə, belə bir faciəni sadəcə “toqquşma” və ya “qarşıdurma” kimi təqdim etmək tarixi həqiqətlərin təhrif olunması deməkdir.
Bu hadisələrin uzun müddət obyektiv qiymət almaması isə məni daha çox düşündürür. Tarixi həqiqətlərin gizli saxlanılması və ya yetərincə təbliğ olunmaması nəticəsində dünya ictimaiyyəti bu faciə haqqında dolğun məlumata malik olmamışdır. Yalnız müstəqillik əldə etdikdən sonra, xüsusilə Heydər Əliyev tərəfindən 1998-ci ildə imzalanmış müvafiq fərmanla 31 martın Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi qeyd olunması bu sahədə dönüş nöqtəsi olmuşdur. Ulu Öndər Heydər Əliyevin bu qərarı mənim üçün tarixi ədalətin bərpası və milli yaddaşın dirçəldilməsi baxımından çox böyük əhəmiyyət daşıyır. Onun qeyd etdiyi kimi, bu həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması hər bir azərbaycanlının müqəddəs borcudur.
Eyni zamanda, Cənab Prezident İlham Əliyev bu siyasəti uğurla davam etdirərək məsələnin beynəlxalq müstəvidə tanıdılması istiqamətində mühüm addımlar atır. Cənab Prezident İlham Əliyev öz çıxışlarında dəfələrlə vurğulamışdır ki, Azərbaycan xalqına qarşı həyata keçirilmiş zorakılıq siyasəti tarixin müxtəlif dövrlərində sistemli şəkildə davam etmişdir. Bu baxımdan, 1918-ci ilin mart hadisələri həmin siyasətin ən faciəli və qanlı təzahürlərindən biri kimi xüsusi yer tutur. Bu yanaşma mənə göstərir ki, tarixi yaddaşın qorunması yalnız keçmişi xatırlamaq deyil, həm də gələcəkdə belə faciələrin qarşısını almaq üçün vacibdir.
Mən hesab edirəm ki, bu hadisələrin beynəlxalq səviyyədə soyqırımı kimi tanınması üçün hər bir vətəndaş öz töhfəsini verməlidir. Tarixi faktların araşdırılması, onların obyektiv şəkildə təqdim olunması, xarici dillərdə yayılması və dünya ictimaiyyətinə çatdırılması olduqca vacibdir. Xüsusilə xaricdə yaşayan azərbaycanlıların bu istiqamətdə fəaliyyəti böyük əhəmiyyət kəsb edir. Çünki saxta təbliğatın qarşısını almaq yalnız real faktlar və sübutlar vasitəsilə mümkündür.
Bu mövzu mənim üçün həm də mənəvi məsuliyyət məsələsidir. Soyqırımı qurbanlarının xatirəsini yaşatmaq, onların faciəsini unutdurmamaq və gələcək nəsillərə doğru şəkildə çatdırmaq hər birimizin borcudur. Əgər biz bu həqiqətləri unutsaq və ya lazımi şəkildə müdafiə etməsək, tarix təkrar oluna bilər. Bu isə həm milli kimliyimiz, həm də bəşəri dəyərlər baxımından qəbuledilməzdir.
Nəticə etibarilə, 1918-ci ilin mart hadisələri mənim üçün xalqımıza qarşı törədilmiş açıq və danılmaz soyqırımıdır. Bu hadisələrin bu şəkildə tanınması və qəbul edilməsi həm tarixi ədalətin təmin olunmasına, həm də milli yaddaşın qorunmasına xidmət edir. Mən inanıram ki, bu istiqamətdə aparılan işlər davamlı olmalı və hər birimiz bu prosesdə fəal iştirak etməliyik. Bu, həm keçmişə hörmət, həm də gələcəyə məsuliyyət deməkdir.

Bakı şəhəri Cavid Nurməmmədov adına 108 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbin direktoru

Nəriman Məmmədzadə