Sərxan İsmayilov: Xocalı Azadlığının 3-cü İli - Doğma Torpaqlara Qayıdış və Xatirənin Əbədiləşdirilməsi
2024-cü il 26 fevral tarixində Xocalı soyqırımı qurbanlarının xatirəsi artıq işğaldan azad olunmuş Xocalı şəhərində ilk dəfə olaraq böyük ehtiramla anıldı. Bu tarixi gündə ölkə prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan cənab İlham Əliyev Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorialının təməlini qoydu. Dövlət başçımızın çıxışı zamanı vurğuladığı kimi, bu kompleksin layihəsi uzun illər öncədən hazırlanmışdı. Hətta abidənin yerləşəcəyi ərazi Bakıda Xocalı soyqırımı abidəsinin yaxınlığında əvvəlcədən seçilmişdi. Lakin cənab Prezident İlham Əliyevin uzaqgörənliyi bu layihənin icrasını hər dəfə təxirə salırdı. O bilirdi ki, zaman gələcək, Azərbaycan xalqı bu torpaqlara mütləq qayıdacaq və Xocalının azadlığı təmin olunacaq.
2003-2020-ci illər ərzində Azərbaycan Respublikasının bütün potensialı məhz bu məqsədə — doğma torpaqlara qayıdışın təmin olunmasına səfərbər edilmişdi. Ölkə rəhbərinin qətiyyətli siyasəti, həmçinin hərtərəfli hazırlıq işləri 2020-ci ilin sentyabr-noyabr aylarında baş tutan Vətən Müharibəsində parlaq nəticəsini verdi. İkinci Qarabağ müharibəsi 17 illik planlı hazırlığın möhtəşəm nəticəsi olaraq, 30 il işğal altında olan torpaqlarımızın böyük hissəsinin azad olunmasına səbəb oldu.
Azərbaycanın dünyaya ünvanladığı “Xocalıya ədalət!” çağırışı təəssüf ki, uzun illər cavabsız qaldı. Bu gün artıq 18 ölkə bu qanlı faciəni soyqırımı kimi tanısa da, hələ də böyük dövlətlərin və bir çox beynəlxalq təşkilatların mövqeyi soyuq qalır. Buna baxmayaraq, Azərbaycan dövləti, ictimai təşkilatlar və xaricdə yaşayan soydaşlarımız Xocalı faciəsini dünyaya tanıtmaq üçün misilsiz səylər göstərmişlər. Bu sahədə Heydər Əliyev Fondunun fəaliyyəti xüsusi olaraq qeyd edilməlidir. Fondun rəhbərliyi ilə geniş vüsət almış “Xocalıya ədalət!” kampaniyası çərçivəsində dünyanın müxtəlif ölkələrində tədbirlər, təqdimatlar, sərgilər keçirilmiş, kitablar və məqalələr dərc olunmuşdur.
Ancaq o illərdə də, bu gün də ermənilərin xarici ölkələrdəki riyakar himayədarları bu qanlı faciəni törətmiş cinayətkarların cəzasız qalmaları üçün hər cür maneələr yaratmağa çalışıblar. Buna görə də Azərbaycan xalqı və dövləti ədaləti özü bərpa etmək məcburiyyətində qaldı. İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində işğal altındakı torpaqların böyük hissəsi azad edildi, qalan ərazilər isə 2025-ci ilin sentyabr ayında düşməndən tamamilə təmizləndi.
Möhtərəm dövlət başçımızın vurğuladığı kimi, Xocalısız və Xankəndisiz Azərbaycanın qələbəsi heç zaman tam sayılmazdı. Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının qəlbində dərin yaralar açmışdı və bu şəhər azad olunmadan biz həqiqətən sakitləşə bilməzdik. 2023-cü il oktyabrın 15-də cənab İlham Əliyev Xocalıda Azərbaycan Bayrağını ucaltdı. Bu, erməni faşizminin və separatizminin Azərbaycan torpaqlarında bir daha baş qaldıra bilməyəcəyinə dair bütün dünyaya ünvanlanan güclü mesaj oldu.
İndi isə 2026-cı ildə Xocalı sakinləri mərhələli şəkildə öz doğma torpaqlarına qayıdırlar. Evlərinə, bağlarına, torpaqlarına dönən insanlar həm faciənin acısını hiss edir, həm də qələbənin sevincini yaşayırlar. Bu qayıdış prosesi təkcə fiziki bir dönüş deyil, həm də milli yaddaşın, tariximizin və qəlblərdəki xatirələrin yaşadılmasıdır. Hər bir ev, hər bir küçə, hər bir məkan Xocalı soyqırımının unudulmaması və gələcək nəsillərə ötürülməsi üçün əvəzsiz bir simvol olacaqdır.
Xocalının azadlığı Azərbaycan xalqının iradəsinin, dövlətimizin gücünün və xalq-hakimiyyət birliyinin əbədiləşdirilmiş nümunəsidir. Hər il bu torpaqlara qayıdan sakinlərin sayı artmaqda, şəhər yenidən həyat dolmaqda və milli yaddaşın əbədiləşdirilməsi istiqamətində böyük addımlar atılmaqdadır. Xocalı yalnız bir şəhər deyil, Azərbaycan xalqının tarixində qürur və qələbə simvoludur.
