31 Mart - Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü

31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü Azərbaycan xalqının tarixində ən faciəli səhifələrdən birini təşkil edir. 1918-ci ilin martın 31-dən etibarən baş vermiş hadisələr nəticəsində minlərlə günahsız insan yalnız milli və dini mənsubiyyətinə görə amansızcasına qətlə yetirilmişdir. Bu hadisələr təkcə bir tarixi fakt deyil, həm də insanlığa qarşı törədilmiş ağır cinayət kimi qiymətləndirilməlidir.

Müasir dövrdə bu hadisələrin elmi əsaslarla araşdırılması, tarixi həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması və gələcək nəsillərə ötürülməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində erməni millətçi ideologiyasının əsas istiqamətlərindən biri “Böyük Ermənistan” konsepsiyası olmuşdur. Bu ideya tarixi faktlardan daha çox siyasi məqsədlərə xidmət edən uydurma nəzəriyyə kimi formalaşmışdır. Məqsəd regionda etnik və siyasi üstünlük əldə etmək idi.
Bu ideologiya əsasında fəaliyyət göstərən təşkilatlar müxtəlif vasitələrlə regionda gərginlik yaratmış, xüsusilə azərbaycanlı əhaliyə qarşı düşmənçilik siyasəti yürütmüşdür. Tarixi mənbələr göstərir ki, bu ideya yalnız nəzəri xarakter daşımamış, konkret zorakılıq aktları ilə müşayiət olunmuşdur.
Beləliklə, “Böyük Ermənistan” ideyası regionda baş verən qanlı hadisələrin ideoloji əsasını təşkil etmiş və 1918-ci il soyqırımı hadisələrinə zəmin yaratmışdır.
1918-ci ilin mart hadisələri zamanı Bakı şəhərində və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində mülki əhaliyə qarşı sistemli qırğınlar törədilmişdir. Silahlı dəstələr tərəfindən həyata keçirilən bu cinayətlər xüsusi qəddarlıqla müşayiət olunmuşdur.
Qadınların, uşaqların və qocaların amansızcasına öldürülməsi, evlərin yandırılması və insanların diri-diri məhv edilməsi bu hadisələrin insanlıqdan kənar xarakterini açıq şəkildə göstərir. Eyni zamanda dini və mədəni abidələrin dağıdılması xalqın tarixi yaddaşına qarşı yönəlmiş siyasətin tərkib hissəsi olmuşdur.
Bu hadisələr sübut edir ki, məqsəd yalnız fiziki məhv etmə deyil, eyni zamanda bir xalqın mədəni və mənəvi irsini silmək olmuşdur.
1918-ci il mart hadisələri geniş coğrafiyanı əhatə etmişdir. Bakı, Şamaxı, Quba, Qarabağ, Lənkəran, Zəngəzur və digər bölgələrdə minlərlə insan qətlə yetirilmiş, yüzlərlə yaşayış məntəqəsi dağıdılmışdır.
Xüsusilə Quba bölgəsində aşkar edilmiş kütləvi məzarlıqlar bu faciənin miqyasını sübut edən mühüm faktlardan biridir. Şamaxıda baş vermiş qırğınlar isə region tarixinin ən ağır hadisələrindən biri hesab olunur.
Ümumilikdə on minlərlə insanın həyatını itirməsi və yüz minlərlə insanın didərgin düşməsi bu hadisələrin sistemli və planlı xarakter daşıdığını göstərir.
1918-ci il hadisələri beynəlxalq hüququn soyqırımı anlayışına uyğun gələn bütün əlamətləri özündə birləşdirir. Burada əsas hədəf müəyyən etnik qrupa mənsub olan mülki əhali olmuşdur.
Hadisələrin planlı şəkildə həyata keçirilməsi, mülki əhaliyə qarşı yönəlməsi və geniş miqyaslı olması bu faciəni soyqırımı kimi qiymətləndirməyə əsas verir. Bu baxımdan həmin hadisələrin beynəlxalq səviyyədə tanınması böyük əhəmiyyət kəsb edir.
1998-ci ildə Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən imzalanmış sərəncamla 31 Mart günü rəsmi olaraq “Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü” elan edilmişdir. Bu qərar həmin faciəyə dövlət səviyyəsində siyasi-hüquqi qiymət verilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Məhz bu tarixdən etibarən bu hadisələrin araşdırılması, sənədləşdirilməsi və beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətində sistemli işlər başlanmışdır.
Azərbaycan Respublikasında 31 Mart hadisələrinin anılması dövlət səviyyəsində həyata keçirilir. Cənab Prezident İlham Əliyevin 2018-ci ildə soyqırımın 100 illiyi ilə əlaqədar imzaladığı sərəncam bu istiqamətdə mühüm addım olmuşdur.
Sərəncam çərçivəsində elmi konfranslar, beynəlxalq tədbirlər, nəşrlər və maarifləndirici layihələr həyata keçirilmişdir. Məqsəd tarixi həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması və bu hadisələrin unudulmamasıdır.
Bu tədbirlər gənc nəslin milli tarixə bağlılığının gücləndirilməsi və vətənpərvərlik ruhunun formalaşdırılması baxımından da xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü xalqımızın yaddaşında silinməz iz buraxmış tarixi hadisədir. Bu faciənin öyrənilməsi və beynəlxalq səviyyədə tanıdılması mühüm vəzifələrdən biridir.
Tarixi faktların qorunması, elmi tədqiqi və gələcək nəsillərə çatdırılması milli yaddaşın formalaşması baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu baxımdan 31 Mart hadisələri yalnız keçmişin deyil, həm də gələcəyin dərsi kimi qiymətləndirilməlidir. Mart soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin yad edilməsi milli yaddaşın qorunmasının və tarixi ədalətin bərpasının əsas şərtlərindən biridir.


Məktəb: 81 nömrəli tam orta məktəb.
Müəllim: Ağacanova Mehri.