Qadınların hüquqi statusu həm də ailə institutunda bərabər məsuliyyət və bərabər hüquq prinsiplərinə əsaslanır

8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibətilə Azərbaycan qadınının tarixi roluna, hüquqlarının inkişaf dinamikasına və bu gün ölkəmizdə həyata keçirilən gender bərabərliyi siyasətinə nəzər salmaq həm əlamətdar, həm də zəruridir.
Bu gün Azərbaycan cəmiyyətinin siyasi, sosial, iqtisadi və mədəni həyatında fəal mövqe sərgiləyən qadın obrazının arxasında həm zəngin tarixi irs, həm də müstəqillik dövründə həyata keçirilən ardıcıl dövlət siyasəti dayanır.
Azərbaycan qadını tarixən ailənin sütunu, milli-mənəvi dəyərlərin daşıyıcısı, maarifçilik və mədəniyyətin inkişafında təşəbbüskar, sosial və siyasi proseslərdə fəal mövqeli bir ictimai fiqur kimi formalaşıb.
XX əsrin əvvəllərində müsəlman Şərqində ilk dəfə məhz Azərbaycanda qadınlara seçki hüququnun verilməsi (1918–ci il) ölkəmizin qadın azadlığı sahəsində öncül mövqeyini nümayiş etdirib. Bu hadisə təkcə hüquqi fakt olmayıb, həm də qadının cəmiyyətdə roluna verilən dəyərin bariz nümunəsi kimi tarixə düşüb.
Müstəqillik illərində isə Azərbaycan qadını elm və təhsildə, siyasətdə və idarəetmədə, iqtisadiyyat və biznes sahəsində, mədəniyyət, incəsənət və idmanda əldə etdiyi nailiyyətlərlə ölkənin inkişafına mühüm töhfələr verir.
Müasir mərhələdə qadın hüquqlarının təminatı Azərbaycanda möhkəm hüquqi bazaya söykənir. Konstitusiya ilə bərabər, bir sıra qanunlar və dövlət sənədləri qadınların təhsil hüququnu, əmək və məşğulluq hüquqlarını, siyasi iştirak və təmsilçilik imkanlarını, sosial müdafiə təminatını dövlət səviyyəsində qoruyur.
Qadınların hüquqi statusu həm də ailə institutunda bərabər məsuliyyət və bərabər hüquq prinsiplərinə əsaslanır. Bu, yalnız formal hüquqi normadan ibarət deyil, həm də cəmiyyətin dəyərlər sisteminin tərkib hissəsinə çevrilməkdədir
Gender bərabərliyi – qadın və kişinin cəmiyyətdə bərabər hüquq və imkanlara malik olması deməkdir. Azərbaycanda bu istiqamətdə qanunvericilik zəminində, dövlət proqramları çərçivəsində, maarifləndirici və institusional tədbirlər vasitəsilə sistemli iş aparılır. Gender bərabərliyi siyasətinin əsas məqsədi qadın və kişilərin təhsil, əmək, idarəetmə, siyasi iştirak sahələrində bərabər imkanlarını təmin etmək, cinsi mənsubiyyətə görə ayrı-seçkiliyin bütün formalarını aradan qaldırmaq, ailədə və cəmiyyətdə qarşılıqlı hörmət və məsuliyyətə əsaslanan münasibətləri möhkəmləndirməkdir.Müstəqillik dövründə qadınların statusunun gücləndirilməsi istiqamətində mühüm qərarlar qəbul olunub. Xüsusilə 998-ci il 14 yanvar tarixli “Azərbaycanda qadınların rolunun artırılmasına dair tədbirlər haqqında” Sərəncam ölkənin siyasi, sosial, iqtisadi və mədəni həyatında qadınların rolunun yüksəldilməsini, eləcə də Azərbaycan Respublikasının 1995-ci il 30 iyunda qoşulduğu BMT-nin “Qadınlara münasibətdə ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv olunması haqqında” Konvensiyasından irəli gələn öhdəliklərin daha geniş miqyasda həyata keçirilməsini nəzərdə tutur.
2006-cı il 10 oktyabr tarixində qəbul olunmuş “Gender (kişi və qadınların) bərabərliyinin təminatları haqqında” Azərbaycan Respublikasının Qanunu cinsi mənsubiyyətə görə ayrı-seçkiliyin bütün formalarını aradan qaldırmağa, qadın və kişilərə siyasi, iqtisadi, sosial, mədəni və digər sahələrdə bərabər imkanlar yaratmaqla gender bərabərliyinin real təminatına yönəlmişdir. Bu sənədlər sayəsində qadınların dövlət idarəçiliyində təmsilçiliyi,sosial-iqtisadi həyatda fəallığı,hüquqi müdafiə mexanizmlərinə çıxışı mühüm dərəcədə genişlənib. Qadın hüquqları Azərbaycanda təkcə xüsusi qanunlar deyil, həm də bir çox məcəllə və dövlət proqramları ilə qorunur. Bu sahədə xüsusilə Ailə Məcəlləsi, Mülki Məcəllə, Cinayət Məcəlləsi, İnzibati Xətalar Məcəlləsi kontekstində qadın və ailə institutunun hüquqi müdafiəsi təmin edilir. Azərbaycan həmçinin bir sıra mühüm beynəlxalq sənədlərə qoşulmaqla qadınların hüquqlarının müdafiəsi sahəsində öhdəliklər götürüb və milli qanunvericiliyi bu tələblərə uyğunlaşdırıb. Onlardan 1995-ci ildə qoşulduğu “Qadınlara qarşı ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv olunması haqqında” Konvensiyanı və əmək və məşğulluq sahəsində ayrı-seçkiliyin aradan qaldırılmasına dair beynəlxalq konvensiyaları göstərmək olar.
Bu addımlar qadınların əmək hüquqlarının qorunması, sosial müdafiə mexanizmlərinin tətbiqi, iş yerində və cəmiyyətdə ayrı-seçkiliyə qarşı mübarizə baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Bu gün Azərbaycan qadını könüllülük hərəkatında, QHT sektorunda, yerli özünüidarəetmə və icma təşəbbüslərində,gənclər layihələrində və sosial kampaniyalarda fəal vətəndaş mövqeyi nümayiş etdirir. Onlar sosial ədalət, ekoloji məsuliyyət, uşaq və gənclərin inkişafı, ailə institutunun möhkəmləndirilməsi kimi mövzular ətrafında bir çox layihə və təşəbbüslərə rəhbərlik edirlər.
Parlament səviyyəsində qadınların təmsilçiliyi ölkədə gender balansının formalaşması baxımından xüsusi önəm daşıyır. Müasir Azərbaycan parlamentində qadın deputatların sayı ildən-ilə artır və onlar qanunvericilik təşəbbüslərində, sosial siyasət, ailə, qadın və uşaq məsələləri, təhsil və səhiyyə sahəsində aktiv çıxışlar və təkliflərlə çıxış edirlər.
Bu, həm də gənc nəslə örnək olaraq, daha çox qız övladının siyasət, hüquq, dövlət idarəçiliyi sahələrinə maraq göstərməsinə stimul verir.
Bakı iqtisadi rayonu (Yasamal, Binəqədi, Nərimanov, Xəzər, Qaradağ, Xətai, Sabunçu, Nizami, Səbail, Suraxanı, Nəsimi, Pirallahı) və Naxçıvan iqtisadi rayonu (Naxçıvan şəhər, Şərur, Babək, Ordubad, Culfa, Kəngərli, Şahbuz, Sədərək) üzrə sosial-iqtisadi inkişaf proqramlarında da qadınların rolu getdikcə güclənir. Bu rayonlarda qadın sahibkarlığının dəstəklənməsi, təhsil və peşə hazırlığı kurslarında qadın iştirakçılığının artması, sosial layihələrdə qadın liderliyinin təşviqi regionların dayanıqlı inkişafına mühüm töhfə verir.
8 Mart – Beynəlxalq Qadınlar Günü təkcə təqvimdə bir tarix deyil, Azərbaycan qadınının keçdiyi şərəfli yolun, bu gün cəmiyyətdəki fəal mövqeyinin və gələcək hədəflərinin rəmzidir.Tarixi ənənələrə söykənən, müasir qanunvericiliklə qorunan və dövlət siyasə ilə dəstəklənən Azərbaycan qadını ailədə, cəmiyyətdə, dövlətdə öz sözünü deməyə, ölkəmizin inkişafına töhfə verməyə davam edir.
Bu günün məzmunu bir cümlədə belə ifadə oluna bilər:
Azərbaycan qadını – həm tariximizin, həm bu günümüzün, həm də gələcəyimizin ayrılmaz, güclü və dəyərli simasıdır.

Bakıxanov qəsəbəsi, 96 nömrəli tam orta ümumtəhsil məktəbinin
direktou Mehriban Hacıyeva