Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın Naxçıvana səfəri muxtar respublikanın gələcəyinə hesablanan genişmiqyaslı layihələrin təqdimatı ilə əlamətdar oldu. Bu səfərin mənzərəsi göstərdi ki, Naxçıvan üçün müəyyənləşdirilən yeni inkişaf modeli yalnız ayrı-ayrı obyektlərin tikintisini deyil, iqtisadiyyatın, enerji sisteminin, nəqliyyatın, sosial infrastrukturun və müdafiə imkanlarının paralel şəkildə gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Dövlət başçısının AzTV-yə müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər də qarşıdakı illərdə Naxçıvanda daha böyük dəyişikliklərin baş verəcəyindən xəbər verir. Prezident vurğulayıb ki, muxtar respublikanın sürətli sosial-iqtisadi inkişafının davam etdirilməsi üçün bundan sonra da lazımi qərarlar qəbul ediləcək.
Naxçıvan üçün müəyyənləşdirilən yeni iqtisadi kursun əsas dayaqlarından biri istehsal potensialının genişləndirilməsidir. Bu baxımdan Naxçıvan Sənaye Parkının yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 310 hektarlıq ərazini əhatə edəcək park gələcəkdə müxtəlif istehsal sahələrinin bir məkanda cəmləşməsinə, yerli və xarici sərmayələrin cəlb edilməsinə, sahibkarlıq fəaliyyətinin genişlənməsinə və yüzlərlə yeni iş yerinin yaradılmasına imkan verəcək. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, ərazisinin böyüklüyünə görə Naxçıvan Sənaye Parkı ölkədə Sumqayıt Sənaye Parkından sonra ikinci yerdə dayanır. Bu fakt layihənin adi sənaye zonası deyil, uzunmüddətli iqtisadi inkişaf mərkəzi kimi nəzərdə tutulduğunu göstərir.
Naxçıvanın gələcəyində enerji sektoru da mühüm yer tutur. “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarının hər birinin 25 MVt gücə malik olması nəzərdə tutulur. Bu iki stansiyanın istifadəyə verilməsi ilə Naxçıvanın bərpaolunan enerji üzrə qoyuluş gücünün daha da artması gözlənilir. Əsas məqsəd isə yalnız daxili tələbatın ödənilməsi deyil. Prezident İlham Əliyevin açıqladığı strateji yanaşmaya əsasən, gələcək Naxçıvan artıq elektrik enerjisini yalnız istehlak edən deyil, böyük həcmdə istehsal və ixrac edən bölgələrdən birinə çevrilməlidir.
Muxtar respublikanın təbii imkanları bu istiqamətdə olduqca böyük perspektivlər açır. Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın Günəş enerjisi istehsalı üçün Azərbaycanın ən əlverişli ərazilərindən olduğunu bildirib. Artıq bu məqsədlə 600 hektardan çox ərazi müəyyənləşdirilib və burada yüzlərlə meqavat gücündə yeni Günəş elektrik stansiyalarının yaradılması nəzərdə tutulur. Dövlət başçısı Naxçıvanda yalnız Günəş enerjisinin istehsal gücünün gələcəkdə ən azı 500 MVt, hətta 1000 MVt səviyyəsinə yüksələ biləcəyini də istisna etməyib. Bu göstəricilər reallaşarsa, Naxçıvan Azərbaycanın yaşıl enerji strategiyasında xüsusi mövqeyə sahib olacaq.
Yeni enerji layihələri həm də daha böyük regional planın bir hissəsidir. Azərbaycan Naxçıvandan Türkiyə və İran istiqamətində mövcud elektrik bağlantılarının imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, gələcəkdə Avropa bazarına çıxışı da nəzərdən keçirir. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, Azərbaycanın əsas hissəsindən Naxçıvana Ermənistan ərazisindən elektrik xətlərinin çəkilməsi layihəsi də hazırlanıb. Perspektivdə bu xətt Naxçıvan və Türkiyə üzərindən daha geniş enerji məkanına qoşula bilər. Dövlət başçısının ifadə etdiyi strateji məqsəd Azərbaycanın neft və qazla yanaşı, elektrik enerjisi ilə də Avropa bazarına çıxmasıdır.
Naxçıvanın yeni inkişaf modelində nəqliyyat isə enerji qədər strateji əhəmiyyət daşıyır. Muxtar respublikanın dəmir yolu infrastrukturunun yenidən qurulması, Zəngəzur dəhlizi istiqamətində aparılan işlər və Türkiyə ilə gələcək dəmir yolu bağlantısı Naxçıvanın coğrafi mövqeyini iqtisadi üstünlüyə çevirmək məqsədi daşıyır. Mövcud dəmir yolunun yükaşırma imkanlarının genişləndirilməsi və gələcəkdə ildə ən azı 15 milyon ton yükün daşınmasına imkan verəcək səviyyəyə çatdırılması qarşıya qoyulan əsas hədəflərdəndir. Prezident İlham Əliyev bu nəqliyyat xəttinin həm Şərq-Qərb, həm də Şimal-Cənub dəhlizlərinin mühüm qoluna çevrilə biləcəyini bildirib.
Bu perspektiv Naxçıvanın iqtisadi coğrafiyasını tamamilə dəyişə bilər. Böyük həcmdə beynəlxalq yük axınının muxtar respublika ərazisindən keçməsi logistika mərkəzlərinin, xidmət müəssisələrinin, anbar komplekslərinin və yeni biznes sahələrinin yaranmasına şərait yaradacaq. Prezidentin də vurğuladığı kimi, belə bir nəqliyyat canlanması daha çox iş yerinin açılmasına, iqtisadi fəallığın yüksəlməsinə və Naxçıvanın əvəzolunmaz nəqliyyat mərkəzlərindən birinə çevrilməsinə imkan verə bilər.
Naxçıvan şəhərinin özündə də yeni dövrün nəqliyyat modelinin əsası qoyulur. İctimai nəqliyyatın elektrikləşdirilməsi məqsədilə 60 yeni elektrik avtobusunun alınması, müasir depo infrastrukturunun yaradılması, rəqəmsal dispetçer və monitorinq sistemlərinin tətbiqi şəhər nəqliyyatının tamamilə yeni standartlara keçirilməsinə xidmət edir. Bank kartı, QR kod, “Apple Pay” və “Google Pay” vasitəsilə ödəniş imkanlarının yaradılması isə ictimai nəqliyyatda rəqəmsallaşmanın miqyasını göstərir. Prezident İlham Əliyev rayonlararası nəqliyyatın da yenilənməsi üçün 217 müasir avtobusun alınması barədə göstəriş verildiyini açıqlayıb.
İnkişaf strategiyasının mühüm tərəflərindən biri sosial rifahın iqtisadi layihələrlə paralel aparılmasıdır. Naxçıvan şəhərində 518 mənzildən ibarət sosial yaşayış kompleksinin təməlinin qoyulması bunun bariz nümunəsidir. Yeni kompleks yalnız yaşayış binalarından ibarət olmayacaq. Burada uşaq bağçası, xidmət və iaşə obyektləri, yollar, səkilər və yaşıllıq sahələri yaradılacaq, müasir kommunal infrastruktur qurulacaq. Belə layihələr şəhərin yaşayış fondunun yenilənməsi ilə yanaşı, ailələr üçün daha rahat və müasir yaşayış mühitinin formalaşdırılmasına xidmət edir.
Kənd və rayonların inkişafı da diqqətdən kənarda qalmır. Naxçıvan ərazisində təxminən 420 kilometr müxtəlif kateqoriyalı yolun tikintisi və əsaslı təmiri planlaşdırılır. Bu layihələrin 26 yaşayış məntəqəsində təxminən 160 min nəfərin həyatına birbaşa təsir göstərəcəyi bildirilir. Eyni zamanda, yeni artezian quyularının qazılması, müasir suvarma sistemlərinin qurulması və indiyədək suvarılmayan torpaqların su ilə təmin edilməsi kənd təsərrüfatının imkanlarını genişləndirəcək.
Naxçıvanın gələcək iqtisadiyyatında turizmin də payının artırılması nəzərdə tutulur. Muxtar respublikanın qədim tarixi, memarlıq abidələri, təbiəti, təmiz havası və özünəməxsus coğrafiyası böyük turizm potensialı yaradır. Prezident İlham Əliyev mövcud mehmanxana infrastrukturunun bu potensialdan tam istifadə etməyə imkan vermədiyini bildirib. Naxçıvan şəhərinin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməlinin qoyulması bu sahədə vəziyyətin dəyişdirilməsi istiqamətində atılan addımlardan biridir.
İqtisadi və sosial inkişafla yanaşı, Naxçıvanın təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi dövlət siyasətində dəyişməz prioritet olaraq qalır. Əlahiddə Ümumqoşun Orduda yeni yaradılmış əməliyyat-komando hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim olunması da bunun ifadəsi oldu. Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın spesifik coğrafi mövqeyinə görə müdafiə potensialının daim xüsusi diqqətdə saxlanıldığını vurğulayıb. Müasir hərbi texnika ilə təminat və yeni komando qüvvələrinin yaradılması muxtar respublikanın təhlükəsizlik imkanlarını daha da gücləndirir.
Bütün inkişaf prosesində Naxçıvanın tarixi simasının qorunması da mühüm prinsip kimi müəyyənləşdirilib. Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, digər tarixi-mədəni abidələrin konservasiyası və qorunması, görkəmli memar Əcəmi Naxçıvaninin irsinin yaşadılması göstərir ki, müasir Naxçıvan qurularkən onun tarixi yaddaşı da diqqət mərkəzində saxlanılır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, sosial-iqtisadi inkişaf və enerji təhlükəsizliyi nə qədər vacib olsa da, görülən işlərin təməlində milli kimlik, milli ruh, mədəniyyət, dil, ədəbiyyat və tarix dayanır.
Ən mühüm məqamlardan biri isə Naxçıvana artıq ayrıca iqtisadi məkan kimi deyil, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla birlikdə böyük inkişaf coğrafiyasının tərkib hissəsi kimi yanaşılmasıdır. Prezident İlham Əliyevin müəyyənləşdirdiyi konsepsiyada Qarabağ, Şərqi Zəngəzur və Naxçıvan vahid inkişaf yanaşması əsasında qurulur. Müasir şəhərsalma, yaşıl enerji, yeni yollar, istehsal müəssisələri, sosial infrastruktur və təkmilləşdirilmiş idarəetmə modeli bu böyük strategiyanın ayrı-ayrı elementləridir.
Beləliklə, avqustun 11-də həyata keçirilən səfər Naxçıvan üçün sadəcə yeni obyektlərin və layihələrin təqdimatı deyil, muxtar respublikanın gələcək inkişaf istiqamətlərinin nümayişi kimi yadda qaldı. Qarşıya qoyulan hədəflər reallaşdıqca Naxçıvanın iqtisadi çəkisinin artması, Azərbaycanın əsas hissəsi ilə nəqliyyat əlaqələrinin yeni mərhələyə keçməsi, yaşıl enerji ixracının genişlənməsi, sənayeləşmənin sürətlənməsi və sosial rifahın yüksəlməsi üçün geniş imkanlar yaranacaq. Naxçıvanın qarşısında yeni bir inkişaf mərhələsi açılır və bu mərhələnin əsas xüsusiyyəti müxtəlif sahələrdə həyata keçirilən layihələrin vahid strateji məqsəd ətrafında birləşdirilməsidir.