Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın Naxçıvana səfəri muxtar respublikanın qarşıdakı illərdə hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyini göstərən mühüm hadisələrlə zəngin oldu. Budəfəki səfərin diqqətçəkən cəhəti müxtəlif sahələr üzrə həyata keçirilən layihələrin vahid inkişaf xəttində birləşməsi idi. Sənayeləşmə, enerji istehsalı, müasir nəqliyyat, yeni yaşayış infrastrukturu, dəmir yollarının yenidən qurulması və müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi Naxçıvan üçün tamamilə yeni iqtisadi və strateji perspektivlərin formalaşdığını göstərir. Prezident İlham Əliyev AzTV-yə müsahibəsində də səfər zamanı keçirilən tədbirlərin özünün Naxçıvanın hərtərəfli inkişafının göstəricisi olduğunu bildirib.
Naxçıvanın gələcəyində əsas yerlərdən birini sənaye tutacaq. 310 hektarlıq ərazidə yaradılan Naxçıvan Sənaye Parkı bu baxımdan sıradan bir istehsal məkanı deyil, muxtar respublikada yeni iqtisadi fəallıq mərkəzinin yaradılması deməkdir. Burada istehsal müəssisələrinin fəaliyyəti üçün elektrik, qaz, su, rabitə, nəqliyyat və digər zəruri infrastrukturun qurulması planlaşdırılır. Prezident İlham Əliyevin Sənaye Parkının ərazisinə görə Sumqayıtdan sonra ölkədə ikinci olduğunu vurğulaması layihənin miqyasını göstərən mühüm məqamlardandır. Dövlət başçısı burada praktiki işlərin tezliklə başlanacağına əminliyini də ifadə edib.
Yeni sənaye müəssisələrinin yaradılması isə yalnız istehsal göstəricilərinin artması demək deyil. Bu, yeni iş yerlərinin açılması, sahibkarlığın genişlənməsi, yerli məhsulların istehsalının çoxalması və Naxçıvan iqtisadiyyatının daha rəqabətqabiliyyətli modelə keçməsi üçün imkan yaradır. Xüsusilə nəqliyyat dəhlizlərinin genişlənməsi fonunda Naxçıvanda istehsal olunan məhsulların müxtəlif bazarlara çıxarılması imkanlarının artması sənaye parkının gələcək əhəmiyyətini daha da yüksəldə bilər.
Muxtar respublikada başlanan enerji layihələri də Naxçıvanın iqtisadi xəritəsini dəyişdirəcək əsas istiqamətlərdəndir. “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarının ümumi gücünün 50 MVt olması nəzərdə tutulur. Bu layihələr nəticəsində ildə ümumilikdə təxminən 118 milyon kilovat-saat elektrik enerjisinin istehsalı planlaşdırılır. Bununla yanaşı, təbii qaz sərfiyyatına qənaət olunması və karbon qazı emissiyalarının azaldılması Naxçıvanın yaşıl enerji strategiyasının həm iqtisadi, həm də ekoloji tərəfini ortaya qoyur.
Lakin qarşıya qoyulan hədəf mövcud layihələrdən daha böyükdür. Prezident İlham Əliyev Naxçıvanda Günəş enerjisinin istehsal imkanlarının ən azı 500 MVt, perspektivdə isə 1000 MVt səviyyəsinə çata biləcəyini bildirib. Əsas məsələlərdən biri istehsal ediləcək enerjinin ixrac imkanlarının yaradılmasıdır. Dövlət başçısı Naxçıvandan Türkiyə və İran istiqamətində mövcud elektrik xətlərinin olduğunu, gələcəkdə isə Avropa istiqamətinin də mümkün ola biləcəyini açıqlayıb. Beləliklə, söhbət artıq yalnız Naxçıvanın enerji ilə təmin edilməsindən deyil, muxtar respublikanın enerji ixrac edən mərkəzlərdən birinə çevrilməsindən gedir.
Naxçıvanın regional əhəmiyyətini dəyişdirəcək ən böyük proseslərdən biri isə yeni nəqliyyat bağlantılarının yaradılmasıdır. Zəngəzur dəhlizinin reallaşdırılması Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında birbaşa əlaqənin yaradılmasından əlavə, daha geniş coğrafiyanın nəqliyyat imkanlarına təsir göstərə bilər. Prezident İlham Əliyevin açıqladığı hədəfə əsasən, Naxçıvan dəmir yolunun imkanları əhəmiyyətli dərəcədə artırılmalı və xətt ən azı 15 milyon ton yükdaşıma qabiliyyətinə çatdırılmalıdır. Dövlət başçısı Azərbaycanın bunu öz vəsaiti hesabına həyata keçirmək imkanına malik olduğunu da bildirib.
Bu mənada Naxçıvan gələcəkdə sadəcə tranzit ərazi deyil, müxtəlif nəqliyyat marşrutlarının kəsişdiyi strateji logistika mərkəzi kimi formalaşa bilər. Zəngəzur dəhlizinin Şərq-Qərb xəttinə qoşulması ilə yanaşı, Culfa üzərindən İran istiqamətində dəmir yolu bağlantısının mövcudluğu onun Şimal-Cənub marşrutu üçün də əhəmiyyətini artırır. Prezident İlham Əliyev bu layihənin perspektivdə Fars körfəzi və hətta Pakistan istiqamətinə uzanan böyük nəqliyyat sisteminin bir hissəsi ola biləcəyini qeyd edib.
Naxçıvan şəhərinin özündə isə insanların gündəlik həyatına birbaşa təsir edən dəyişikliklər həyata keçirilir. Yeni elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi şəhər nəqliyyatında həm ekoloji, həm texnoloji, həm də xidmət keyfiyyəti baxımından yeni mərhələ yaradır. Müasir ödəniş sistemlərinin tətbiqi, avtobusların real vaxt rejimində izlənilməsi, yeni depo infrastrukturu və tam elektrik mühərrikli nəqliyyat modelinə keçid Naxçıvanın ictimai nəqliyyat sisteminin yenilənməsi deməkdir. Prezidentin açıqlamasına əsasən, bunun davamı olaraq rayonlararası nəqliyyat üçün də 217 müasir avtobusun alınması nəzərdə tutulur.
Dəyişikliklər yalnız nəqliyyat və iqtisadiyyatla məhdudlaşmır. Naxçıvan şəhərində 518 mənzildən ibarət sosial yaşayış kompleksinin təməlinin qoyulması dövlətin sosial siyasətinin muxtar respublikada genişləndirilməsinin göstəricisidir. Yeni yaşayış məkanında mənzillərlə yanaşı, uşaq bağçası, xidmət obyektləri, yollar, səkilər və yaşıllıq sahələrinin yaradılması nəzərdə tutulur. Belə layihələr şəhərin böyüməsini sadəcə yeni binaların tikintisi ilə deyil, bütöv yaşayış mühitinin formalaşdırılması ilə müşayiət etməyə imkan verir.
Naxçıvanın kənd və rayonlarının inkişafı da ümumi proqramdan kənarda qalmır. Prezident İlham Əliyevin açıqlamasına görə, müxtəlif kateqoriyalı təxminən 420 kilometr yolun çəkilməsi və əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. Bu layihələr 26 yaşayış məntəqəsində təxminən 160 min nəfəri əhatə edəcək. Eyni zamanda, suvarma sistemlərinin yenilənməsi, artezian quyularının qazılması və indiyədək suvarılmayan torpaqların su ilə təmin olunması kənd təsərrüfatının imkanlarını genişləndirəcək.
Prezidentin Naxçıvana səfərinin mühüm istiqamətlərindən biri təhlükəsizlik və müdafiə potensialı ilə bağlı oldu. Yeni yaradılmış əməliyyat-komando hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim edilməsi Naxçıvanın müdafiə imkanlarının daim diqqətdə saxlanıldığını göstərdi. Dövlət başçısı muxtar respublikanın coğrafi mövqeyini nəzərə alaraq onun təhlükəsizliyinə xüsusi diqqət göstərildiyini və hərbi potensialının bundan sonra da gücləndiriləcəyini vurğulayıb.
Müasir Naxçıvan quruculuğunda tarixi irsin qorunması da ayrıca istiqamət kimi müəyyənləşdirilib. Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, digər tarixi-mədəni abidələrin konservasiyası və qorunması, Əcəmi Naxçıvaninin irsinin əbədiləşdirilməsi göstərir ki, inkişaf konsepsiyasında keçmişlə gələcək arasında bağlılığın qorunmasına xüsusi əhəmiyyət verilir. Prezident İlham Əliyevin ifadə etdiyi kimi, sosial-iqtisadi inkişaf və enerji təhlükəsizliyi nə qədər vacib olsa da, görülən işlərin təməlində milli kimlik, milli ruh, mədəniyyət, dil və tarix dayanır.
Naxçıvanın turizm imkanlarının genişləndirilməsi də yeni inkişaf modelinin mühüm hissəsidir. Tarixi abidələr, təbiət, təmiz hava və zəngin mədəni irs muxtar respublikanın böyük turizm potensialına malik olduğunu göstərir. Prezident İlham Əliyev mövcud mehmanxana infrastrukturunun bu potensiala tam cavab vermədiyini bildirərək Naxçıvan şəhərinin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməlinin qoyulduğunu və onun təxminən 2028-ci ildə hazır olmasının gözlənildiyini açıqlayıb.
Bütün bu layihələrin ümumi mənzərəsində isə daha böyük strateji xətt görünür: Naxçıvanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla vahid inkişaf məkanında nəzərdən keçirilməsi. Prezident İlham Əliyev bu üç bölgənin vahid konsepsiya əsasında inkişaf etməli olduğunu bildirib. Yaşıl enerji, müasir şəhərsalma, yeni nəqliyyat infrastrukturu, xüsusi nümayəndəlik institutu və çevik idarəetmə mexanizmləri bu konsepsiyanın əsas elementləri sırasında yer alır.
Nəticədə Naxçıvanda həyata keçirilən prosesləri yalnız ayrı-ayrı tikinti və infrastruktur layihələrinin məcmusu kimi qiymətləndirmək kifayət etmir. Burada yeni sənaye bazasının, enerji istehsalı və ixrac imkanlarının, beynəlxalq nəqliyyat bağlantılarının, müasir yaşayış və xidmət infrastrukturunun eyni vaxtda formalaşdırılması nəzərdə tutulur. Prezident İlham Əliyevin səfəri zamanı təqdim edilən layihələr göstərir ki, qarşıdakı mərhələnin əsas məqsədi Naxçıvanı iqtisadi cəhətdən daha fəal, nəqliyyat baxımından daha əlçatan, enerji baxımından daha güclü və insanların yaşayışı üçün daha müasir bir bölgəyə çevirməkdir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, bunun üçün həm siyasi iradə, həm maliyyə imkanları, həm də konkret inkişaf planları mövcuddur.