Prezident İlham Əliyevin və birinci xanım Mehriban Əliyevanın Naxçıvana səfəri muxtar respublikanın gələcəyi ilə bağlı yeni və olduqca geniş perspektivləri ortaya qoydu. Budəfəki səfərin fərqləndirici cəhəti ondan ibarət oldu ki, həyata keçirilən və planlaşdırılan layihələr ayrı-ayrı sahələrin inkişafından daha çox, Naxçıvanın iqtisadi, sosial və strateji imkanlarının vahid sistem daxilində yenidən qurulmasına hesablanıb. Dövlət başçısının enerji, sənaye, nəqliyyat, müdafiə, sosial təminat, kənd təsərrüfatı, turizm və şəhərsalma ilə bağlı açıqladığı hədəflər qarşıdakı illərdə muxtar respublikanın simasının əhəmiyyətli dərəcədə dəyişəcəyini göstərir.
Prezident İlham Əliyevin Naxçıvana Prezident kimi 17-ci səfəri olması da xüsusi məna daşıyır. Dövlət başçısı AzTV-yə müsahibəsində əvvəlki illərdə muxtar respublikada çoxsaylı mühüm layihələrin həyata keçirildiyini, ümumi inkişafın təmin olunduğunu və görülən hazırkı işlərin həmin siyasətin davamı olduğunu bildirib. Prezidentin vurğuladığı kimi, qarşıdakı dövrdə də lazımi qərarlar qəbul ediləcək və Naxçıvanın sürətli sosial-iqtisadi inkişafı təmin olunacaq.
Bu inkişaf modelində sənayeləşmə xüsusi yer tutur. Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması muxtar respublikanın iqtisadi həyatında yeni istehsal mərkəzinin formalaşdırılmasına hesablanmış mühüm addımdır. 310 hektarlıq böyük ərazidə yaradılacaq park gələcəkdə müxtəlif istehsal müəssisələrinin fəaliyyət göstərməsinə, yerli və xarici sərmayələrin cəlb edilməsinə və ən əsası, yeni iş yerlərinin açılmasına imkan verəcək. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Naxçıvan Sənaye Parkı ərazisinə görə Sumqayıt Sənaye Parkından sonra ikinci yerdə dayanır və burada praktiki fəaliyyətin qısa müddətdə başlanması gözlənilir.
Yeni sənaye siyasətini enerji layihələri tamamlayır. “Şəms 1” və “Qərbi Üfüq” Günəş Elektrik stansiyalarının hər birinin 25 MVt gücə malik olması Naxçıvanın bərpaolunan enerji imkanlarının mərhələli şəkildə iqtisadi dəyərə çevrildiyini göstərir. Bu iki stansiyanın istifadəyə verilməsi ilə muxtar respublikanın bərpaolunan enerji üzrə qoyuluş gücünün daha da artması, on minlərlə ev təsərrüfatının enerji təminatına töhfə verilməsi, təbii qaza qənaət olunması və karbon emissiyalarının əhəmiyyətli dərəcədə azaldılması nəzərdə tutulur.
Lakin qarşıya qoyulan məqsəd yalnız Naxçıvanın özünü elektrik enerjisi ilə təmin etməsi deyil. Prezident İlham Əliyevin açıqladığı perspektiv daha böyükdür: Naxçıvan gələcəkdə elektrik enerjisi ixrac edən mühüm mərkəzlərdən birinə çevrilməlidir. Dövlət başçısı muxtar respublikada Günəş enerjisi istehsalının ən azı 500 MVt-a, potensial olaraq isə 1000 MVt-a çatdırılmasının mümkün olduğunu bildirib. Bunun üçün Türkiyə və İran istiqamətində mövcud ötürücü imkanların genişləndirilməsi, gələcəkdə isə Avropa bazarına çıxış imkanlarının yaradılması nəzərdən keçirilir. Bu baxımdan Naxçıvan təkcə yaşıl enerji istehsal edən deyil, onu regional bazarlara ötürən strateji enerji qovşağı statusu qazana bilər.
Muxtar respublikanın gələcəyini dəyişdirəcək digər mühüm amil nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsidir. Zəngəzur dəhlizi və Naxçıvan dəmir yolunun yenidən qurulması Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan arasında bağlantı yaratmaqla yanaşı, daha böyük coğrafiyanı əhatə edən iqtisadi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin açıqlamalarına əsasən, Naxçıvan ərazisində yeni texniki-iqtisadi əsaslandırma üzrə dəmir yolunun uzunluğu 194 kilometr olacaq və əsas hədəf xəttin illik ən azı 15 milyon ton yükdaşıma imkanına çatdırılmasıdır.
Bu layihənin reallaşması Naxçıvanın coğrafi mövqeyinə tamamilə yeni iqtisadi məzmun verə bilər. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin imkanları ilə əlaqələnən yeni marşrut muxtar respublikada logistika, xidmət, sənaye, ticarət və digər sahələrdə iqtisadi fəallığın yüksəlməsinə şərait yaradacaq. Prezident İlham Əliyev də böyük həcmdə yüklərin bu ərazidən keçməsinin yeni iş yerlərinin açılmasına və iqtisadi canlanmaya səbəb olacağını, Naxçıvanın əvəzolunmaz nəqliyyat mərkəzlərindən birinə çevrilə biləcəyini vurğulayıb.
Naxçıvan şəhərinin gündəlik həyatında isə dəyişiklik artıq ictimai nəqliyyatdan başlayır. Yeni elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi şəhərdə daha rahat, ekoloji və müasir sərnişindaşıma sisteminin yaradılması deməkdir. 60 yeni elektrik avtobusu, rəqəmsal monitorinq və dispetçer sistemi, bank kartı, QR kod, “Apple Pay” və “Google Pay” vasitəsilə ödəniş imkanları Naxçıvanda ictimai nəqliyyatın yeni texnoloji mərhələyə keçdiyini göstərir. Bunun davamı olaraq rayonlararası nəqliyyatın yenilənməsi üçün 217 müasir avtobusun alınması barədə göstəriş verilib.
İnkişafın mərkəzində insan amilinin dayanması sosial layihələrdə də özünü göstərir. Naxçıvan şəhərində 518 mənzildən ibarət sosial yaşayış kompleksinin təməlinin qoyulması güzəştli mənzil imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində mühüm layihədir. Burada yalnız yaşayış binaları deyil, uşaq bağçası, xidmət obyektləri, yollar, səkilər və yaşıllıq sahələri də nəzərdə tutulur. Bu yanaşma yeni yaşayış məkanlarının sadəcə binalardan deyil, insanların gündəlik ehtiyaclarını qarşılayan kompleks şəhər mühitindən ibarət olmasına hesablanıb.
Naxçıvanın inkişafında kənd və rayonların da diqqətdən kənarda qalmaması mühüm məqamlardandır. Prezident İlham Əliyevin açıqlamasına görə, təxminən 420 kilometr uzunluğunda müxtəlif kateqoriyalı yolların çəkilməsi və əsaslı təmiri planlaşdırılır. Bu layihələr 26 yaşayış məntəqəsində yaşayan təxminən 160 min nəfəri əhatə edəcək. Eyni zamanda, kənd təsərrüfatının inkişafı, yeni artezian quyularının qazılması, müasir suvarma sistemlərinin qurulması və hazırda suvarılmayan torpaqların su ilə təmin edilməsi nəzərdə tutulur. Beləliklə, iqtisadi canlanmanın yalnız Naxçıvan şəhərində deyil, bütün muxtar respublika üzrə hiss olunmasına hesablanmış yanaşma formalaşdırılır.
Prezidentin səfərinin mühüm istiqamətlərindən biri Naxçıvanın təhlükəsizliyinin və müdafiə imkanlarının daha da möhkəmləndirilməsi oldu. Əlahiddə Ümumqoşun Orduda yeni yaradılan əməliyyat-komando hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim edilməsi də bunun ifadəsidir. Dövlət başçısı Naxçıvanın spesifik coğrafi mövqeyinin onun təhlükəsizliyinə daim xüsusi diqqət göstərilməsini zəruri etdiyini bildirib. Müasir texnika ilə təchizat və yeni komando qüvvələrinin yaradılması Naxçıvanın hərbi potensialının ardıcıl şəkildə gücləndirildiyini nümayiş etdirir.
Böyük iqtisadi layihələrlə yanaşı, Naxçıvanın tarixi yaddaşının qorunmasına da xüsusi yanaşma nümayiş etdirilir. Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, digər tarixi-mədəni obyektlərin konservasiyası və qorunması, böyük Azərbaycan memarı Əcəmi Naxçıvaninin irsinin yaşadılması göstərir ki, müasirləşmə tarixi kimliyin qorunması ilə paralel aparılır. Prezident İlham Əliyevin ifadə etdiyi kimi, sosial-iqtisadi və enerji inkişafının təməlində milli kimlik, milli ruh, mədəniyyət, dil, ədəbiyyat və tarix dayanır.
Naxçıvanın turizm imkanlarının reallaşdırılması da yeni mərhələnin mühüm istiqamətlərindəndir. Muxtar respublikanın qədim abidələri, təbiəti, təmiz havası və mənzərəli əraziləri böyük turizm potensialına malikdir. Prezident mövcud mehmanxana infrastrukturunun bu imkanlardan tam istifadə etməyə imkan vermədiyini qeyd edib. Şəhərin mərkəzində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməlinin qoyulması və onun təxminən 2028-ci ildə istifadəyə verilməsinin planlaşdırılması bu sahədə yeni investisiyaların başlanğıcı kimi qiymətləndirilə bilər.
Bütün bu layihələri birləşdirən əsas xətt isə Naxçıvanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla birlikdə vahid inkişaf məkanı kimi formalaşdırılmasıdır. Prezident İlham Əliyev Naxçıvan, Şərqi Zəngəzur və Qarabağın vahid konsepsiya əsasında inkişaf etdirilməli olduğunu bildirib. Bu yanaşmada müasir şəhərsalma, yaşıl enerji, yeni idarəetmə sistemi, nəqliyyat bağlantıları və sosial-iqtisadi inkişaf bir-birini tamamlayan istiqamətlər kimi çıxış edir.
Naxçıvanda həyata keçirilən layihələrin miqyası göstərir ki, qarşıdakı illərin əsas hədəfi sadəcə mövcud infrastrukturu yeniləmək deyil. Məqsəd muxtar respublikanın iqtisadi imkanlarını genişləndirmək, onu regional nəqliyyat və enerji şəbəkələrinin mühüm qovşağına çevirmək, yeni istehsal və məşğulluq imkanları yaratmaq, şəhər və kəndlərdə həyat keyfiyyətini yüksəltməkdir. Prezident İlham Əliyevin səfəri zamanı təqdim olunan layihələr və səsləndirilən strateji hədəflər Naxçıvan üçün daha böyük iqtisadi fəallıq, yeni investisiyalar və geniş regional bağlantılarla xarakterizə olunan tamamilə yeni inkişaf dövrünün əsasının qoyulduğunu göstərir.