Münasib Qurbanov: Rəqabətqabiliyyətli investisiya mühiti: iqtisadiyyatın mühüm hərəkətverici qüvvəsi

II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda ölkənin investisiya imkanlarının genişliyi, maliyyə dayanıqlılığı və iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində formalaşdırılmış potensialı bir daha nümayiş etdirilib. İnvestorlar üçün cəlbedici mühit yalnız iqtisadi imkanlarla deyil, həm də maliyyə sabitliyi, müqavilə öhdəliklərinə sadiqlik, təhlükəsizlik, inkişaf etmiş infrastruktur və yeni texnologiyalara açıq yanaşma ilə müəyyənləşir.
Azərbaycanın maliyyə imkanları bu baxımdan mühüm göstəricilərdən biridir. Forum çərçivəsində keçirilən tədbirdə iştirak edən Prezident İlham Əliyev valyuta ehtiyatlarının xarici borcu təxminən 20 dəfə üstələdiyini qeyd edib. Milli valyutanın 2017-ci ilin aprelindən ABŞ dollarına münasibətdə 1,70 manat səviyyəsində sabit qalması da maliyyə sisteminin əsas göstəricilərindən biri kimi diqqətə çatdırılıb. Müsbət ticarət balansı və geniş valyuta ehtiyatları iqtisadi sabitliyin qorunmasında mühüm rol oynayır.
İnvestor etimadının formalaşmasında uzunmüddətli müqavilə münasibətləri də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Təxminən 30 il əvvəl neft-qaz sektorunun inkişafı ilə bağlı imzalanmış müqavilələrin şərtlərinin dəyişdirilməməsi Azərbaycanın tərəfdaşlıq münasibətlərinə yanaşmasını nümayiş etdirən amillərdən biridir. Bu yanaşma uzunmüddətli investisiyalarda proqnozlaşdırıla bilənliyin və qarşılıqlı öhdəliklərə sadiqliyin əhəmiyyətini önə çıxarır.
Neft-qaz sektoru iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində görülən işlərə baxmayaraq, yaxın perspektivdə də mühüm investisiya sahəsi olaraq qalacaq. “Exxon” şirkəti ilə qeyri-ənənəvi neft və qaz yataqlarının işlənilməsi üzrə nəzərdə tutulan müqavilə, eləcə də “Total” şirkəti ilə “Abşeron” yatağının işlənilməsinin ikinci mərhələsinə dair saziş enerji sektorunda yeni imkanların formalaşdığının göstəricisidir. “Abşeron” yatağının ikinci mərhələsinin reallaşdırılması nəticəsində üç-dörd il ərzində qaz hasilatının əlavə 5 milyard kubmetr artacağı gözlənilir.
Enerji sahəsində digər mühüm istiqamət elektrik enerjisidir. Azərbaycanın regionda əlavə enerji gücünə malik ölkələrdən biri olması bu sahədə yeni investisiya imkanları yaradır. Bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı, elektrik enerjisinin ötürülməsi və akkumulyasiya imkanlarının genişləndirilməsi ölkənin enerji ixracatçısı kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Dövlətimizin başçısının qeyd etdiyi kimi, bizim artıq 250 meqavatlıq ehtiyatımız var, lakin bu, sadəcə başlanğıcdır: “Biz elektrik enerjisinin mühüm təchizatçılarından birinə çevrilmək istəyirik. Neft, təbii qaz, neft məhsulları, neft-kimya məhsulları və gübrə ilə yanaşı, - ixrac etdiyimiz məhsulları nəzərdə tuturam, - ölkəmiz regionda bütün bu məhsulları ixrac edən azsaylı ölkələrdən biridir. Elektrik enerjisinin, xüsusilə də Avropanın premium enerji bazarlarına ixracı isə enerji təhlükəsizliyini, bağlantıları və qarşılıqlı asılılığı daha da gücləndirəcək”.
Elektrik enerjisinin ixracı yalnız enerji sektorunun genişlənməsi demək deyil. Bu istiqamət rəqəmsal iqtisadiyyat, data mərkəzləri və süni intellekt texnologiyalarının inkişafı üçün də yeni imkanlar yaradır. Dünyanın müxtəlif regionlarında enerji tələbatının artdığı bir şəraitdə Azərbaycanın mövcud və yaradılan enerji potensialından həm daxili iqtisadi inkişaf, həm də ixrac məqsədləri üçün istifadə etməsi yeni investisiya layihələrinin formalaşmasına şərait yarada bilər.
Ölkənin daxili infrastrukturu da investorlar üçün mühüm üstünlüklərdən biridir. Azərbaycanın 96 faizinin qazlaşdırılması, elektrik enerjisi və genişzolaqlı internetlə əhatələnməsi, doqquz beynəlxalq hava limanının fəaliyyət göstərməsi, dəmir yolu sisteminin genişləndirilməsi və dəniz limanının inkişaf etdirilməsi iqtisadi fəaliyyət üçün geniş imkanlar yaradır. Bu infrastruktur bazası istehsal, logistika, xidmət və yüksək texnologiyalar sahəsində yeni layihələrin həyata keçirilməsini asanlaşdırır.
Növbəti mərhələdə isə diqqət yalnız fiziki infrastrukturun genişləndirilməsinə deyil, onun rəqəmsal imkanlarının artırılmasına yönəlməlidir. Nəqliyyat, logistika və gömrük idarəçiliyində rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi yüklərin daha sürətli və səmərəli idarə olunmasına imkan verir. Müasir rəqabət şəraitində körpülərin, yolların, limanların və digər obyektlərin inşası ilə yanaşı, rəqəmsal infrastrukturun və çevik gömrük mexanizmlərinin inkişafı da mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Beləliklə, Azərbaycanın investisiya potensialı bir neçə istiqamətin vəhdəti üzərində formalaşır. Maliyyə sabitliyi və valyuta ehtiyatları, uzunmüddətli müqavilə etibarlılığı, neft-qaz və elektrik enerjisi imkanları, inkişaf etmiş infrastruktur, logistika və rəqəmsal texnologiyalar investorlar üçün geniş fəaliyyət mühiti yaradır. Qarşıdakı mərhələdə əsas diqqət bu imkanların yeni investisiyalara, texnologiyalara və yüksək əlavə dəyər yaradan layihələrə çevrilməsinə yönələcəkdir.