İlham Müəllim: Qalib xalq, rəşadətli ordu

İmişli rayonunda qum-çınqıl karyeri sahəsində fəaliyyət göstərən İlham müəllim - Hər xalqın tarixində elə günlər var ki, onlar illərlə yaşanmış ağrının, intizarın və dözümün sonunu müjdələyir. 2020-ci il noyabrın 8-i Azərbaycan xalqı üçün məhz belə bir gündür. Həmin gün Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev Şəhidlər xiyabanında Azərbaycan xalqına müraciət edərək böyük fəxarət və qürur hissi ilə Şuşa şəhərinin işğaldan azad olunduğunu bəyan etdi. Bu xəbər yalnız hərbi uğurun elanı deyildi; bu, 28 ilə yaxın davam edən həsrətin sonu, pozulmuş ədalətin bərpası, milyonların ürəyində yaşadılan inamın təsdiqi idi.
Şuşa Azərbaycan musiqisinin beşiyi, mugam sənətinin vətənidir. Xurşidbanu Natəvanın şeiri, Üzeyir Hacıbəylinin və Bülbülün sənəti, görkəmli xanəndə və musiqiçilərin nəsilləri bu şəhərin mədəni mühitindən qidalanmışdır. Buna görə də Şuşa xalqımız üçün coğrafi məkandan daha çox, milli kimliyin, qürurun və mənəvi dayaqların rəmzidir. Şuşanın itirilməsi yalnız torpaq itkisi deyildi, xalqın qəlbinə vurulmuş yara idi.
1992-ci il mayın 8-də Şuşa erməni silahlı birləşmələri tərəfindən işğal olundu. Şəhər qarət edildi, tarixi və dini abidələr dağıdıldı, mədəni irs məhv olunmağa buraxıldı. Minlərlə şuşalı doğma ocağından didərgin düşdü, öz evinə, öz bulağına, öz məhləsinə qayıtmaq hüququndan məhrum edildi.
Bu illər ərzində Şuşa nəğmələrdə, şeirlərdə, xatirələrdə və nağıllarda yaşadıldı. Ata oğluna, nənə nəvəsinə Şuşanın dağlarını, havasını, çeşmələrini danışdı. Qaçqın və məcburi köçkün ailələrinin evlərində Şuşanın şəkli divardan asılmışdı, həsrət isə dilə gətirilməyən duaya çevrilmişdi. Beynəlxalq hüququn və dəfələrlə qəbul edilmiş qətnamələrin icra olunmaması ədalətsizliyi daha da dərinləşdirirdi. Lakin xalq ümidini itirmədi: Şuşaya qayıdış arzusu nəsildən nəslə ötürüldü.
2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan silahlı qüvvələrinin növbəti təxribatından sonra Azərbaycan Ordusu əks-hücum əməliyyatına başladı. 44 gün davam edən Vətən müharibəsi zamanı əsgər və zabitlərimiz misilsiz şücaət, dönməzlik və peşəkarlıq nümayiş etdirdilər. Cəbrayıl, Füzuli, Zəngilan, Qubadlı və onlarla digər şəhər və kənd işğaldan azad olundu. Bu zəfər Ali Baş Komandanın qətiyyətli siyasəti, ordunun gücü və xalqın birliyi sayəsində mümkün oldu.
Müharibənin ən mühüm və ən çətin mərhələlərindən biri Şuşa uğrunda döyüşlər oldu. Dik qayalıqlar, sıldırım yamaclar və ağır relyef şəhəri demək olar ki, əlçatmaz edirdi. Buna baxmayaraq, Azərbaycan hərbçiləri, o cümlədən xüsusi təyinatlılar, mürəkkəb təbii maneələri aşaraq Şuşaya doğru irəlilədilər və şəhəri azad etdilər. Bu əməliyyat cəsarətin, fədakarlığın və hərbi məharətin nümunəsi kimi hərbi tarixdə özünə yer tutdu.
Noyabrın 8-də Prezident İlham Əliyevin xalqa müraciəti milyonların illərdir gözlədiyi anı reallığa çevirdi. Şuşanın azad olunması xəbəri ölkənin hər guşəsində, eləcə də dünyanın müxtəlif yerlərində yaşayan həmvətənlərimiz arasında böyük ruh yüksəkliyi ilə qarşılandı. İnsanlar sevinc göz yaşları ilə bir-birini təbrik etdi. Bu, yalnız bir şəhərin deyil, bütöv bir xalqın azadlığı idi. Müraciətdə vurğulanan ən mühüm məqam tarixi ədalətin bərpası, xalqın haqq səsinin eşidilməsi və Azərbaycanın iradəsinin təsdiqi idi. Şuşa azad olundu və bununla Azərbaycan xalqının tarixi haqqı yenidən təsdiq edildi.
Şuşanın azad olunması ilə şəhərin yeni həyatı başladı. 2021-ci ildə dövlət başçısının sərəncamı ilə Şuşa Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı elan edildi. Şəhərdə tarixi abidələrin bərpası, infrastrukturun yenilənməsi, yolların, kommunal sistemlərin və sosial obyektlərin yaradılması istiqamətində geniş işlər görülür. Şuşa öz tarixi simasını qoruyaraq müasir tələblərə uyğun şəkildə yenidən qurulur.
Şuşada keçirilən mədəni tədbirlər, o cümlədən “Xarıbülbül” musiqi festivalı, şəhərin ənənəvi mədəni həyatını canlandırır. Mugam sədaları yenidən Cıdır düzündə, Şuşanın küçələrində səslənir. Bu, işğal illərində susdurulmuş mədəniyyətin yenidən ayağa qalxmasının əyani göstəricisidir. Şuşalıların doğma yurda qayıdışı isə bu böyük zəfərin ən əziz məqsədlərindən biridir.
8 Noyabr tarixi Azərbaycan xalqının yaddaşında qürur, şükür və minnətdarlıq günü kimi əbədi yaşayacaqdır. Bu gün bizə göstərir ki, haqq-ədalət gec də olsa özünü təsdiq edir, birlik və iradə ən ağır sınaqlarda belə xalqı qələbəyə aparır. Şuşanın azad olunması Azərbaycan dövlətinin gücünü, ordusunun peşəkarlığını və xalqın qətiyyətini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.
Bu zəfər təkcə hərbi qələbə deyil, həm də mənəvi qələbədir. Otuz ilə yaxın müddətdə yaşanan ayrılıq, itki və gözləntilər Şuşanın azadlığı ilə öz yekununu tapdı. Nəsillərin arzusu gerçəkliyə çevrildi; didərgin düşmüş insanların ürəyində illərlə yaşadılan ümid doğma yurda qayıdış şansına dönüşdü. Bu, xalqımızın tarixi yaddaşının, torpağa bağlılığının və dövlətçilik şüurunun nə qədər güclü olduğunun əyani sübutudur. Bu qələbəni qorumaq, əldə olunmuş nailiyyətləri möhkəmləndirmək, azad edilmiş torpaqları abadlaşdırmaq və Şuşanı layiq olduğu mədəni və tarixi statusa çatdırmaq hər birimizin ümumi borcudur. Gənc nəsil Şuşanın tarixini, mugamını, ədəbiyyatını və mədəni irsini öyrənməli, bu mirası qorumağı və gələcəyə daşımağı özünün mənəvi vəzifəsi hesab etməlidir. Çünki yalnız tarixini bilən və dəyərlərinə sahib çıxan xalq öz gələcəyini əminliklə qura bilər.
Şuşa Azərbaycanın gələcəyə baxışının da simvoludur: bərpa olunan küçələri, canlanan mədəni həyatı və geri dönən sakinləri ilə o, ölkəmizin dirçəliş və inkişaf əzmini təcəssüm etdirir. Şuşa yalnız keçmişin xatirəsi deyil, həm də sabahın ümididir. Şuşa əbədi olaraq Azərbaycanın qürur mənbəyi, mədəniyyət və tarix simvolu olaraq qalacaqdır.