Səttar Möhbalıyev: Xocalı soyqırımı bəşəriyyətə və insanlığa qarşı yönəlmiş cinayətdir

Ulu Öndər Heydər Əliyevin dediyi kimi “Bütövlükdə Azərbaycan xalqına qarşı yönəldilmiş Xocalı soyqırımı öz ağlasığmaz qəddarlığı və qeyri-insani cəza üsulları ilə bəşər tarixində bir vəhşilik aktıdır. Bu soyqırımı, eyni zamanda, bütün bəşəriyyətə qarşı tarixi bir cinayətdir.” Cənab Prezident İlham Əliyev isə demişdir ki, “Biz Xocalısız ərazi bütövlüyümüzün, suverenliyimizin tam bərpa olunduğunu hesab edə bilməzdik. Biz tarixi ədaləti bərpa etmişik. Biz günahsız Xocalı qurbanlarının qisasını döyüş meydanında aldıq.”

Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.

Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Azərbaycan tarixinin deyil, bəşər vicdanının ən qara səhifələrindən biri yazıldı. Ermənistan silahlı qüvvələri beynəlxalq hüququn bütün norma və prinsiplərini kobud şəkildə pozaraq, keçmiş sovet ordusunun Xankəndidə yerləşən 366-cı motoatıcı alayının birbaşa iştirakı ilə Xocalı şəhərinə hücum etdi. Bu hücumun hərbi deyil, etnik-milli zəmində məqsədli məhvetmə əməliyyatı olduğu sonrakı faktlar və nəticələrlə tam sübuta yetirildi. Xocalı təkcə strateji mövqeyinə görə deyil, həm də mülki əhalinin sıx yaşadığı yaşayış məntəqəsi olduğu üçün hədəfə çevrilmişdi. Hücum zamanı şəhəri tərk etməyə çalışan dinc əhali əvvəlcədən qurulmuş pusqularda Naxçıvanlı və Pircamal kəndləri istiqamətində amansızcasına qətlə yetirildi, əsir götürüldü və işgəncələrə məruz qaldı. Qadınlar, uşaqlar, qocalar, insanlıq anlayışı həmin gecə Xocalıda güllələndi. Xocalı soyqırımı təkcə emosional yaddaş deyil, dəqiq faktlarla təsdiqlənmiş hüquqi reallıqdır. Rəsmi məlumatlara görə 613 nəfər qətlə yetirildi, onlardan 63-ü uşaq, 106-sı qadın, 70-i ahıl idi. 8 ailə tamamilə məhv edildi. 25 uşaq hər iki valideynini, 130 uşaq isə valideynlərindən birini itirdi. 56 nəfər xüsusi qəddarlıqla – diri-diri yandırılaraq, baş dərisi soyularaq, hamilə qadınlar süngülərlə qətlə yetirilərək öldürüldü. 1275 nəfər əsir götürüldü, 150 nəfərin taleyi bu günədək naməlumdur. Bu faktlar Xocalıda törədilənlərin spontan hərbi əməliyyat deyil, planlaşdırılmış soyqırımı olduğunu sübut edir. BMT-nin 9 dekabr 1948-ci il tarixli “Soyqırımı cinayətinin qarşısının alınması və ona görə cəzalar haqqında” Konvensiyasına əsasən, müəyyən milli, etnik və ya dini qrupun tam və ya qismən məhv edilməsi niyyəti ilə törədilən əməllər soyqırımı cinayətidir. Xocalıda bu cinayətin bütün hüquqi elementləri mövcud olmuşdur. Mülki əhalinin məqsədli şəkildə öldürülməsi, xüsusi qorunan milli-etnik qrupun hədəf seçilməsi, qrupun fiziki məhvinə yönəlmiş xüsusi niyyət deyilənlərin tam sübutudur.

Millət vəkili onu da bildirib ki, Azərbaycan Respublikasında aparılan istintaq bu cinayətlər üzrə cinayət təqibinin davam etdirilməsi üçün tam hüquqi əsasların mövcudluğunu təsdiqləmişdir. Xocalı faciəsinə ilk fundamental siyasi-hüquqi qiymət Ulu Öndər Heydər Əliyev tərəfindən verildi. Onun təşəbbüsü ilə 1994-cü il fevralın 24-də Milli Məclis “Xocalı soyqırımı günü haqqında” qərar qəbul etdi. 1997-ci ildə imzalanan Sərəncamla hər il fevralın 26-da saat 17:00-da ölkə ərazisində ümummilli sükut dəqiqəsi elan olundu. Bu, yalnız matəm deyil, milli yaddaşın siyasi manifesti idi. Xocalı həqiqətləri təkcə Azərbaycan mənbələri ilə deyil, dünya mətbuatının obyektiv müşahidələri ilə təsdiqlənmişdir. “Le Monde”, “The Times”, “Financial Times”, “İzvestiya” kimi nüfuzlu nəşrlər Xocalıda törədilən vəhşilikləri açıq şəkildə təsvir etmiş, bunun “təbliğat deyil, reallıq” olduğunu vurğulamışlar. Bu gün Xocalı soyqırımı 18 ölkənin parlamenti, ABŞ-ın 24 ştatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı tərəfindən soyqırımı kimi tanınmışdır. “Xocalıya ədalət!” kampaniyası isə bu həqiqətlərin beynəlxalq miqyasda yayılmasında mühüm rol oynayır.

2020-ci ilin Vətən müharibəsi və 2023-cü ilin antiterror əməliyyatları ilə Azərbaycan dövləti təkcə torpaqlarını deyil, tarixi ədaləti də azad etdi. Cənab Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Müzəffər Azərbaycan Ordusu Xocalı şəhidlərinin qanını yerdə qoymadı. 2023-cü il oktyabrın 15-də Xocalıda Dövlət Bayrağının ucaldılması soyqırımı tarixindən Zəfər tarixinə keçidin rəmzi oldu. Bu gün Xocalı dirçəlir, insanlar doğma yurdlarına qayıdır, Memorial Kompleksi ucaldılır. Xocalı artıq yalnız faciənin adı deyil, qayıdışın, dirənişin və qalibiyyətin adıdır. Xocalı soyqırımı unudulmur. Unudula da bilməz. Çünki Xocalı yaddaşdır, hüquqdur, mübarizədir. Və bu gün artıq Xocalı həm də Zəfərdir. Azərbaycan xalqı Xocalını unutmadı. Azərbaycan dövləti Xocalının qisasını aldı. Tarix ədalətini tapdı-deyə Səttar Möhbalıyev fikrini yekunlaşdırıb.