Səttar Möhbalıyev: "Azərbaycan–Serbiya tərəfdaşlığı yeni geosiyasi mərhələyə qətiyyətlə daxil oldu"

Fevralın 15-də Belqrad şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Serbiya Respublikasının Prezidenti Aleksandar Vuçiçin iştirakı ilə Azərbaycan Respublikası və Serbiya Respublikası arasında Strateji Tərəfdaşlıq Şurasının 1-ci iclasının keçirilməsi iki ölkə münasibətlərində keyfiyyətcə yeni mərhələnin başlanğıcı kimi tarixə düşdü. Bu iclas təsadüfi diplomatik hadisə deyil, artıq formalaşmış siyasi etimadın, qarşılıqlı dəstəyin və strateji baxışların institusional çərçivəyə salınması idi. Strateji Şura mexanizmi münasibətlərin epizodik deyil, sistemli və uzunmüddətli inkişafına xidmət edən platformadır. Bu, tərəflərin əməkdaşlığı siyasi bəyanatlar səviyyəsindən konkret fəaliyyət planları mərhələsinə keçirdiyini göstərir.

Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.

Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, hazırkı beynəlxalq şərait – Balkanlarda, Cənubi Qafqazda və Avropa məkanında sürətlə dəyişən geosiyasi dinamika – Azərbaycan və Serbiyanı daha sıx koordinasiyaya sövq edir. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğuladığı kimi, “bir çox gözlənilməz ssenarilərin mövcud olduğu” bir dövrdə daimi məsləhətləşmə və məlumat mübadiləsi artıq seçim deyil, zərurətdir. Burada iki mühüm strateji paralel diqqət çəkir: Hər iki ölkə suverenlik və ərazi bütövlüyü məsələlərinə prinsipial yanaşır; Hər iki lider milli maraqları xarici təsirlərdən üstün tutan siyasi kurs həyata keçirir. Bu ortaq yanaşma Azərbaycan–Serbiya münasibətlərini sadəcə tərəfdaşlıqdan çıxararaq dəyərlər və prinsiplər üzərində qurulmuş ittifaq səviyyəsinə yüksəldir. Strateji Şuranın iclasında energetika sektoru xüsusi yer tutdu. Əməkdaşlıq artıq yeni fazaya daxil olur: Təbii qaz ixracı – Azərbaycan qazının Serbiyaya çatdırılması enerji təhlükəsizliyi baxımından mühüm addımdır. Elektrik stansiyasının birgə tikintisi – qazın əlavə dəyər yaradan yekun məhsula, yəni elektrik enerjisinə çevrilməsi əməkdaşlığı daha dərin iqtisadi inteqrasiyaya aparır. Bərpaolunan enerji perspektivləri – Azərbaycanın 2032-ci ilə qədər əlavə 8 giqavat enerji gücü əldə etmək planı regionun enerji xəritəsini dəyişə biləcək potensiala malikdir. Bu layihələr təkcə iqtisadi deyil, həm də siyasi etimad göstəricisidir. Çünki iri həcmli investisiya qərarları yalnız uzunmüddətli sabitliyə və qarşılıqlı güvənə əsaslanır. Cənab Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi vurğulanan məqam Serbiyada formalaşmış müsbət investisiya mühitidir. Təbii sərvətləri məhdud olan bir ölkənin iqtisadi inkişaf modelinin uğurlu sayılması Serbiyanın daxili idarəçilik və islahat potensialının göstəricisidir. Azərbaycanın Serbiyaya böyük həcmdə sərmayə yatırmaq qərarı isə iki mühüm mesaj verir: Bakı Balkanlarda uzunmüddətli iqtisadi mövcudluq strategiyası qurur; Azərbaycan sərmayəsi siyasi simpatiyaya deyil, real iqtisadi etibarlılığa əsaslanır. İclasda və sonrakı bəyanatda xüsusi vurğulanan istiqamətlərdən biri beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində bir-birinin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün dəstəklənməsidir. Bu, xüsusilə müasir beynəlxalq hüquq sistemində selektiv yanaşmaların artdığı bir dövrdə prinsipial mövqe kimi qiymətləndirilməlidir. Azərbaycan–Serbiya münasibətlərinin bu xətti onların xarici siyasət fəlsəfəsində oxşar prioritetlərin mövcudluğunu təsdiqləyir.
Cənab Prezident İlham Əliyevin Bəyanatı isə liderlik, dövlətçilik və strateji baxışın siyasi manifesti kimi tarixə düşdü. Cənab Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatı diplomatik etiket çərçivəsindən kənara çıxaraq daha geniş siyasi məna daşıyır. Bu çıxışda üç əsas xətt aydın görünür: Dövlətçilik ideologiyası və liderlik modeli Serbiyanın Dövlətçilik Günü münasibətilə səsləndirilən fikirlər dövlət suverenliyinin qorunmasını milli inkişafın əsas şərti kimi təqdim edir. Cənab Prezident İlham Əliyev Serbiyanın dövlətçilik ənənəsini xüsusi vurğulamaqla həm də Azərbaycan dövlətçilik modelinin oxşar prinsiplərə söykəndiyini nümayiş etdirdi. Burada diqqət çəkən məqam lider faktorunun açıq şəkildə qabardılmasıdır. Prezident Vuçiçin liderlik keyfiyyətlərinə verilən yüksək qiymət şəxsi münasibətdən daha çox siyasi sabitliyin roluna verilən qiymətdir. İkinci isə enerji strategiyası və Azərbaycan Avropanın əsas oyunçularından biri kimi olduğudur. Bəyanatda Azərbaycanın enerji ixrac potensialının hazırda 2 giqavat olduğu və 2032-ci ilə qədər əlavə 8 giqavat gücün əldə ediləcəyi vurğulandı. Bu, Azərbaycanın artıq təkcə xammal ixracatçısı deyil, enerji təhlükəsizliyinin təminatçısı statusuna yüksəldiyini göstərir. Serbiya ilə elektrik enerjisi layihəsi isə Azərbaycanın Avropa məkanında enerji iştirakçılığını dərinləşdirən strateji halqa rolunu oynayır. Üçüncü isə dostluqdan strateji ittifaqa keçiddir. “Yaşasın Serbiya! Yaşasın Azərbaycan! Yaşasın Serbiya–Azərbaycan dostluğu!” ifadəsi emosional ritorika olmaqla yanaşı, siyasi mesaj daşıyır. Bu mesaj göstərir ki: Münasibətlər situativ deyil; Tərəfdaşlıq şəxsi münasibətlər səviyyəsindən dövlət siyasəti səviyyəsinə yüksəlib; Qarşılıqlı səfərlərin intensivliyi əməkdaşlığın davamlı xarakterini təmin edəcək.

Belqradda keçirilən Strateji Tərəfdaşlıq Şurasının 1-ci iclası Azərbaycan–Serbiya münasibətlərində dönüş nöqtəsidir. Bu görüş iki ölkə arasında: siyasi koordinasiyanı, enerji və investisiya əməkdaşlığını, beynəlxalq arenada qarşılıqlı dəstəyi, dövlətçilik və suverenlik prinsipinə söykənən ortaq mövqeni daha da möhkəmləndirdi. Azərbaycan və Serbiya bu gün regional deyil, daha geniş geosiyasi məkanın mühüm aktorları kimi çıxış edirlər. Belqraddan verilən mesaj isə aydındır: qarşılıqlı hörmət, suverenlik və strateji etimad üzərində qurulan tərəfdaşlıq uzunmüddətli və dayanıqlıdır. Bu iclas göstərdi ki, Bakı ilə Belqrad arasında qurulan strateji xətt artıq təkcə diplomatik münasibət deyil, bu, gələcəyin sabitlik və inkişaf modelidir-deyə Səttar Möhbalıyev fikirlərini yekunlaşdırıb.