Səttar Möhbalıyev: Azərbaycan Münxendə sülhü qazanan qalib dövlət kimi yeni dünya nizamında yerini bəyan etdi”

Cənab Prezident İlham Əliyevin Münxen Təhlükəsizlik Konfransı çərçivəsində Azərbaycan telekanallarına verdiyi müsahibə həm siyasi tonuna, həm də diplomatik mesajlarının dərinliyinə görə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Onun ilk və ən diqqətçəkən fikri budur ki, “İlk dəfədir ki, mən bu tədbirdə artıq sülhü əldə etmiş dövlət başçısı kimi iştirak edirəm.” Bu cümlə sadəcə ritorika deyil. Bu, beynəlxalq auditoriyaya ünvanlanan strateji bəyanatdır. Azərbaycan artıq münaqişə mərhələsindən çıxmış, suverenliyini tam bərpa etmiş və regional reallığı dəyişmiş dövlət kimi təqdim olunur.

Bu sözləri aia.az-a verdiyi açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Səttar Möhbalıyev deyib.

Fikirlərini davam etdirən millət vəkili bildirib ki, burada iki əsas mesaj var. Müharibə mərhələsi bağlanıb və Azərbaycan artıq gündəmi müəyyən edən tərəfdir. Bu, diplomatik statusun dəyişməsi deməkdir. Cənab Prezidentin ən mühüm siyasi mesajlarından biri Ermənistanla sülh prosesinə dair idi: “Artıq Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh əldə edilib. Sülh müqaviləsinin paraflanması de-fakto sülh deməkdir.” Bu ifadə prosesin mərhələsini açıq göstərir. Vaşinqton zirvə görüşü, birgə bəyannamə və sülh müqaviləsinin paraflanması artıq faktiki sülh reallığını formalaşdırıb. Yəni regionda müharibə təhlükəsi Azərbaycan baxımından aradan qaldırılıb. Lakin Prezident paralel olaraq diplomatik məsuliyyəti Ermənistanın üzərinə yönəldir: “Ermənistanın Konstitusiyasına lazımi dəyişikliklər edilməlidir.” Bu, açıq və prinsipial mövqedir. Sülhün formal imzalanması üçün əsas şərt Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının konstitusiyadan çıxarılmasıdır. Burada verilən beynəlxalq mesaj belədir. Azərbaycan sülh istəyir. Azərbaycan razılaşmanı imzalamağa hazırdır. Maneə Bakı deyil. Bu, hüquqi əsaslı və beynəlxalq ictimaiyyət üçün aydın arqumentasiya xəttidir. Cənab Prezidentin müsahibəsində ən qlobal və strateji məqam yeni dünya düzəni ilə bağlı idi: “Beynəlxalq hüquq artıq etibarlı deyil.” Bu fikir təsadüfi səslənmir. Azərbaycan 30 il ərzində BMT qətnamələrinin icra olunmadığını yaşadı. İndi isə dövlət başçısı beynəlxalq sistemin iflicini açıq şəkildə ifadə edir. O, həmçinin vurğulayır: “Yeni dünya nizamı kim güclüdür, o da haqlıdır anlamına gəlməməlidir.” Bu, güc siyasətinə qarşı sivil beynəlxalq mexanizmlər çağırışıdır. Cənab Prezidentin “Sülh Şurası” təşəbbüsünə müsbət yanaşması və ABŞ liderliyinə istinad etməsi göstərir ki, Azərbaycan yeni qlobal formatlarda aktiv oyunçu olmağa hazırdır. Bu isə Azərbaycanın yalnız regional deyil, həm də qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında söz sahibi olmaq niyyətini göstərir. Cənab Prezidentin müsahibəsinin digər mühüm istiqaməti Azərbaycanın bağlantı strategiyası ilə bağlı idi. O, bir xətt üzrə inkişafı göstərdi. Enerji dəhlizləri – neft və qaz kəmərləri, nəqliyyat dəhlizləri – dəmir yolu və avtomobil marşrutları, elektrik və fiber-optik dəhlizlər və süni intellekt və məlumat mərkəzlərini qeyd etdi. Bu ardıcıllıq təsadüfi deyil. Bu, inkişaf mərhələlərinin siyasi xəritəsidir.

Millət vəkili onu da bildirib ki, Münxendə vurğulanan digər strateji istiqamət Azərbaycanın bağlantı konsepsiyası idi. Enerji dəhlizləri ilə başlanan proses artıq nəqliyyat marşrutları, elektrik xətləri və fiber-optik infrastruktura qədər genişlənib. Neft və qaz kəmərləri Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. Dəmir yolu və avtomobil marşrutları Şərqlə Qərbi birləşdirir. Zəngəzur dəhlizi isə regionun logistika xəritəsini tamamlayan element kimi təqdim olunur. Lakin məsələ bununla bitmir. Elektrik enerjisinin ixracı, məlumat mərkəzləri və süni intellekt infrastrukturu Azərbaycanın inkişafının növbəti mərhələsini göstərir. Bu, artıq sənaye və texnologiya dövrünə keçidin siqnalıdır. Azərbaycan öz coğrafiyasını strateji üstünlüyə çevirərək həm Şərq, həm də Qərb üçün zəruri tərəfdaş statusu qazanıb. Müsahibədə xüsusi vurğulanan məqam Azərbaycanın təhlükəsizliyini öz gücü ilə təmin etməsidir. Bu, müasir dövlətçilik modelidir. Xarici hərbi asılılıq olmadan suveren qərar mexanizmi qurmaq, regional təhlükəsizlik arxitekturasında müstəqil aktor kimi çıxış etmək post-münaqişə dövrünün əsas xüsusiyyətidir. Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzu məhz bu özünütəminetmə siyasəti üzərində yüksəlib. Bugünkü mərhələni belə xarakterizə etmək olar: müharibə arxada qalıb, faktiki sülh mövcuddur, hüquqi sənəd imzalanmağa hazırdır. Ermənistanın konstitusion dəyişiklikləri bu prosesin son texniki mərhələsidir. Azərbaycan tələsmir, lakin mövqeyindən geri çəkilmir. Diplomatik masada prinsipiallıqla dayanır, eyni zamanda əməkdaşlıq mesajını davam etdirir.
Bu müsahibə göstərdi ki, Azərbaycan artıq müdafiə olunan tərəf deyil. Azərbaycan siyasi gündəmi müəyyən edən aktordur. Sülhü təmin etmiş qalib dövlət kimi yeni dünya düzənində yerini açıq şəkildə bəyan edir. Münxen tribunasından verilən mesaj aydındır: Cənubi Qafqazda yeni reallıq formalaşıb və bu reallığın mərkəzində Azərbaycan dayanır. Tarix bəzən səngərdə yazılır, bəzən isə diplomatik tribunalarda təsdiqlənir. Münxendə səslənən fikirlər göstərdi ki, Azərbaycan artıq hər iki mərhələni geridə qoyaraq yeni geosiyasi mərhələyə qədəm qoyub-deyə Səttar Möhbalıyev fikirlərini tamamlayıb.